Ziekte betekent in grote delen van de wereld armoede. Vooral besmettelijke ziekten staan de economische ontwikkeling in ontwikkelingslanden in de weg. De mondiale consternatie rondom SARS is hiervan een goed voorbeeld.

De voornaamste en meest ingrijpende besmettelijke ziekten zijn echter AIDS, TBC (Tuberculose) en Malaria. Deze zijn verantwoordelijk voor de dood van ongeveer 5 miljoen mensen per jaar.

Voor een arm gezin kan een chronische en slopende ziekte voor ingrijpende financiële problemen zorgen. Een door malaria getroffen gezin in een ontwikkelingsland moet soms tot meer dan 25% van het inkomen besteden aan de noodzakelijke behandeling. Door AIDS, TBC en malaria zitten hele gezinnen vast in een spiraal van armoede en ziekte.

AIDS en TBC treffen voornamelijk de economisch actieve bevolking: werkende mensen zijn niet in staat arbeid te leveren, de opbrengst van landbouw en industrie wordt negatief beïnvloed en kinderen moeten gaan werken in plaats van naar school te gaan...!

Ziekte = armoede!

AIDS (Acquired Immunodeficiency Syndrome)

AIDS wordt veroorzaakt door het virus HIV (Human Immunodeficiency Virus), dat overgedragen wordt door onveilige sex, bloedtransfusie en onveilige injecties van drugs of geneesmiddelen. Het kan ook overgedragen worden van moeder op kind tijdens de zwangerschap, bevalling of borstvoeding.

HIV valt uiteindelijk het immuunsysteem aan, waardoor de patiënt vatbaar wordt voor vaak dodelijke infecties. Er bestaat nog geen vaccin of remedie voor AIDS.

Gecombineerd gebruik van diverse medicijnen biedt verlichting, maar preventie is van cruciaal belang.

TBC (Tuberculose)

TBC is een vaak dodelijke, bacteriële ziekte die vele delen van het lichaam (maar meestal de longen) kan aantasten. TBC is besmettelijk. AIDS en TBC gaan vaak hand in hand. TBC is de grootste doodsoorzaak bij zieken met het HIV-virus.

Goedkope behandeling voor TBC bestaat, maar de effectiviteit is afhankelijk van te veel factoren (o.a. termijn en behandelingswijze). Bovendien is voor behandeling vele maanden nodig.

Malaria wordt veroorzaakt door de parasiet Plasmodium die een tijdje in een mug zit. De parasiet wordt overgedragen op mensen door muggenbeten. Er is nog geen vaccin tegen malaria. Preventie bestaat uit muggenbestrijding en maatregelen om te voorkomen dat je gebeten wordt (preventief medicijngebruik en bednetten). Malaria is geneesbaar als meteen de juiste diagnose wordt gesteld en behandeling direct volgt. Iets wat helaas meestal een groot probleem is.

In 2000 was AIDS verantwoordelijk voor de dood van naar schatting 3 miljoen mensen, waaronder 500 000 kinderen. Het hardst getroffen wordt Afrika (onder de Sahara), waar HIV jaarlijks meer dan 2 miljoen mensen doodt en waar AIDS heeft gezorgd voor 11,2 miljoen weeskinderen. In delen van het zuiden van Afrika is binnen een periode van slechts drie jaar de kindersterfte toegenomen met 25% en de levensverwachting teruggevallen van 64 naar 47 jaar.

TBC doodt jaarlijks 2 miljoen mensen. 95% van de sterfgevallen komt voor in de ontwikkelingslanden, hoewel de ziekte wereldwijd toeneemt. In verscheidene Afrikaanse landen is de verspreiding het laatste decennium verviervoudigd. In Oost-Europa is de ziekte na een dalende periode van 40 jaar meermaals opnieuw uitgebroken. Bij vrouwen is de kans op een goede diagnose en behandeling kleiner.

Malaria doodt jaarlijks minstens 1 miljoen mensen en zorgt ook elk jaar voor 500 miljoen besmettingen. Ruim 90% van de gevallen komen voor in Afrika en 40% van de wereldbevolking loopt risico. De ziekte duikt opnieuw op daar waar ze voorheen onder controle of zelfs uitgeroeid was. Malaria treft (vooral zwangere) vrouwen en kinderen. Elke 30 seconden sterft ergens op deze wereld minstens 1 kind aan malaria!

Voor TBC en malaria bestaan inmiddels genoeg geneesmiddelen en behandelingsmethoden. Ook voor Aids-patiënten zijn er hoopvolle ontwikkelingen. Preventie is van enorm belang. Helaas hebben slechts weinig mensen in ontwikkelingslanden toegang tot informatie, preventie, nazorg en hulpverlening. Voor de EU heeft het betaalbaar maken van geneesmiddelen en een laagdrempelige dienstverlening de hoogste prioriteit.

Op termijn zijn nieuwe oplossingen noodzakelijk. Het gaat niet alleen om afdoende geneesmiddelen voor dit moment, maar ook: resistentie tegen geneesmiddelen, milieuvriendelijke insecticiden, bestrijding en controle van ziekte-overbrengers etc.

Antibiotica-resistentie is een groot probleem. Slechts 40% van de Europeanen weet dat antibiotica niet effectief is tegen virussen.

De EU start projecten op voor: muggenbestrijding middels bednetten, ontwikkeling van geneesmiddelen gericht op de behandeling bij kinderen. Er is een Cluster voor Preventie van Tuberculose en Eurovac is een project dat zich richt op preventieve HIV-vaccins. Voor meer coördinatie, netwerking, sponsoring en ondersteuning van onderzoeksactiviteiten is het Europees Klinisch Proefplatform opgezet. Allemaal met het doel de ontwikkeling van nieuwe medicijnen en vaccins te versnellen.

De EU is een van de belangrijkste sponsoren van het EVA, the European Vaccine Against AIDS programme